Testy osobowości dla szczeniąt

Czy badając cechy osobowości kilkutygodniowego szczenięcia możemy przewidzieć jego temperament jako dorosłego psa? Zapoczątkowane w XIX wieku i zakrojone na szeroką skalę badania nad psami użytkowymi zdawały się potwierdzać tą tezę. Powstało wiele systemów testów, pozwalających oceniać takie cechy jak pobudliwość, dominacja, chęć rywalizacji, ogólna aktywność czy towarzyskość. Testy te są powszechnie stosowane przez hodowców i potencjalnych właścicieli w celu znelezienia odpowiednich domów dla poszczególnych szczeniąt, używane są również przez organizacje szkolące psy pracujące, np. dla osób niepełnosprawnych, policji czy służb granicznych.

Późniejsze badania kwestionują jednak użyteczność testów osobowościowych. Najszersze tego typu badania, przeprowadzone przez Erika Wilssona i Per-Erika Sundgrena w Szwedzkim Centrum Szkolenia Psów na próbie ponad sześciuset owczarków niemieckich, wykazały brak zadowalającej zbieżności pomiędzy cechami osobowościowymi kilkutygodniowych i później około półrocznych psów. Dlaczego wczesne testy osobowościowe nie zawsze się sprawdzają? Wprawdzie cechy osobowości sa uwarunkowane w dużym stopniu genetycznie, ale bywa, że ujawniają się one dopiero w starszym wieku, wraz z rozwojem psa. Poza tym charakter psa jest w znacznym stopniu kształtowany przez środowisko, głównie przez doświadczenia w młodym wieku. To samo szczenię wychowywane przez dwóch różniących się znacząco osobowością przewodników inaczej się ukształtuje.

Czy w takim razie wczesne testy mają sens, czy da się w ogóle przewidzieć przyszły charakter psa? Tak i nie. Nie jesteśmy w stanie przewidzieć, jaki dokładnie będzie pies, ale możemy badać ogólne tendencje. Najbardziej wyraziste cechy, na przykład bardzo duża pobudliwość czy poważna lękliwość na ogół nie zmieniają się w wieku dorosłym. Geny dają zarys osobowości konkretnego psa, ale równie duże znaczenie ma praca hodowcy i właściciela nad kształtowaniem się ostatecznego temperamentu.

Zanim przystąpisz do testowania szczeniąt i wybierania konkretnego szczenięcia, zastanów się poważnie nad swoimi oczekiwaniami - i możliwościami. Czy wolisz mieć psa bardzo energicznego, czy raczej spokojnego? Weź pod uwagę nie tylko swój wyidealizowany zapewne obraz przyszłego psa, ale także cechy własnego charakteru, swoje umiejętnności i możliwości. Pełen animuszu, tryskający energią i pokaźnych rozmiarów samiec jest wprawdzie imponujący, ale czy będziesz potrafił go wychować i czy wystarczy ci czasu, aby zaspokoić jego olbrzymią potrzebę ruchu?
Jeśli masz poważne plany co do szkolenia psa, wybierz psa pewnego siebie i ciekawskiego, takiego, któremu chce się chcieć. Ale jeśli tak naprawdę fascynuje cię posłuszny pies sąsiada, a sam jednak wolisz na spacerze relaksować się zamiast pracować intensywnie z psem, zdecyduj się raczej na psiaka spokojniejszego i bardziej uległego, czyli takiego, który będzie po prostu mniej kłopotliwy.
Weź pod uwagę wrodzoną malamucią potrzebę potwierdzania swego miejsca w hierarchii i jeśli masz już w domu dominanta, nie bierz drugiego psiaka o równie zdecydowanym charakterze, bo skończy się to konfliktem.

W przypadku psa na wystawy i do hodowli równie ważna jak wygląd i ruch jest jego psychika. Nie będzie dobrym psem wystawowym malamut lękliwy, agresywny, zbyt uległy czy mało kontaktowy. Najważniejsza jest duża kontaktowość, chęć współpracy z człowiekiem, która pozwoli odpowiednio psa wyszkolić. Nadmierna skłonność do dominacji może zaowocować agresywnymi zachowaniami wobec konkurentów na ringu, z koleji pies krańcowo uległy nie będzie się dobrze pokazywał, ponieważ na wystawie cenione są cechy wyglądu charakteryzujące psa pewnego siebie - pewność w wyrazie, zaciekawienie, dumna postawa, wyprostowane uszy, noszony nad grzbietem ogon, pełen energii ruch. Tymczasem pies nadmiernie uległy może być trudny w wystawianiu choćby z powodu opuszczania uszu czy ogona w obecności innych psów.

Szukając niekłopotliwego domownika, wybierz szczenię przeciętne pod względem dominacji. Jeśli planujesz poważne szkolenie posłuszeństwa na zawody, dobrym wyborem będzie piesek nieco bardziej dominujący (ale nie krańcowy dominant). Jeśli natomiast jesteś człowiekiem o spokojnym, cichym i łagodnym usposobieniu, najlepszy będzie dla ciebie psiak uległy. Należy jednak unikać skrajności, ponieważ zarówno hiperdominant jak i pies krańcowo uległy mogą się okazać w późniejszym czasie kłopotliwe.

W pomieszczeniu, gdzie jesteś sam na sam ze szczeniakiem, połóż na podłodze kilka różnych zabawek. Następnie szybko odejdź od pieska.

Towarzyski pies pobiegnie zaraz za tobą, ignorując inne atrakcje. Zależy mu na towarzystwie ludzi. Będzie łatwy w szkoleniu, skoncentrowany na przewodniku, nie będą go rozpraszały atrakcje w jego otoczeniu.

Pies mało towarzyski nie pobiegnie za tobą, zajmie się własnymi sprawami - będzie oglądał zabawki, zwiedzał pomieszczenie, nasłuchiwał odgłosów z zewnątrz. Jest skoncentrowany na własnych potrzebach, nie pragnie współdziałania z człowiekiem. W przyszłości może stać się trudny w szkoleniu - na spacerze będzie interesował się wszystkim, tylko nie właścicielem. Łatwo go będzie rozproszyć, a niezależność utrudniać będzie trening posłuszeństwa.

Nie należy przeprowadzać tego testu u szczeniąt pomiędzy ósmym a dwunastym tygodniem życia. W tym wieku przerażające dla szczenięcia zdarzenia mogą mieć trwały negatywny wpływ na jego osobowość.

Kiedy szczenię na nas nie patrzy, zajęte zabawą czy eksploracją otoczenia, niespodziewanie rzucamy na ziemię jakiś wywołujący hałas przedmiot, na przykład pęk kluczy itp. Przedmiotu nie rzucamy tuż przy szczeniaku! Wystarczy by upadł w odległości 2 metrów od pieska.

Najbardziej pożądana reakcja to po początkowej ostrożności wykazanie zaciekawienia przedmiotem, szczenię może w pierwszym odruchu wystaraszyć się, ale zaraz ciekawość bierze górę nad strachem.

Niepewne szczenię piszcząc ucieknie jak najdalej od źródła hałasu, może po drodze siusiać ze strachu. Brakuje mu pewności siebie i w przyszłości może podchodzić nieufnie do nowych sytuacji i nieznajomych osób. Przy niewłaściwym prowadzeniu może się u niego rozwinąć agresja ze strachu.